Verlies voel je niet alleen in je hoofd. Veel mensen merken na een overlijden dat hun lichaam anders reageert dan normaal. Je bent sneller moe, slaapt onrustig of voelt een zwaar gewicht op je borst. Rouw en lichamelijke klachten hangen namelijk nauw samen. Zodra je begrijpt hoe dat werkt, kun je beter voor jezelf zorgen.
Hoe rouw via je stresssysteem lichamelijke klachten geeft
Een groot verlies zet je lichaam in een staat van paraatheid. Je stresssysteem maakt dan extra cortisol en adrenaline aan. Die hormonen zijn bedoeld voor korte, acute situaties. Bij rouw kan dat systeem echter lange tijd actief blijven. Je hartslag ligt hoger, je spieren staan gespannen en je spijsvertering draait op een laag pitje. Die aanhoudende spanning maakt het lastiger om je lichaam weer tot rust te brengen.
Bovendien neemt die druk niet vanzelf af als het verdriet geen ruimte krijgt. Langdurig onverwerkte rouw kan leiden tot klachten die blijven terugkomen. Gesprekken met naasten helpen vaak, maar soms is er meer nodig. Met rouwbegeleiding krijg je ondersteuning om het verlies stap voor stap een plek te geven.
Fysieke klachten die rouwenden vaak herkennen
Hoe sterk je lichaam reageert, verschilt per persoon. Toch komen deze klachten bij veel rouwenden voor:
- aanhoudende vermoeidheid, ook na een volle nacht slaap
- moeite met inslapen of juist vroeg wakker worden
- hoofdpijn en gespannen spieren
- een drukkend gevoel op de borst of een brok in de keel
- minder eetlust, buikpijn of misselijkheid
Deze klachten versterken elkaar vaak. Door slecht te slapen ben je overdag uitgeput, waardoor je minder beweegt en onregelmatiger eet. Dat houdt de vermoeidheid weer in stand. Het helpt om te weten dat dit een normale reactie is op een uitzonderlijk zware periode.
Wanneer verdriet letterlijk op je hart slaat
Soms raakt heftig verdriet het hart op een directe manier. Artsen spreken dan van het gebrokenhartsyndroom, ook wel takotsubocardiomyopathie genoemd. Bij deze aandoening verzwakt de hartspier tijdelijk na een grote emotionele schok. De klachten lijken sterk op die van een hartinfarct, met pijn op de borst en kortademigheid.
Gelukkig herstelt het hart zich meestal binnen enkele weken tot maanden. Anders dan bij een hartinfarct zijn de kransslagaders daarbij niet vernauwd. Dat staat ook in de patiëntenfolder over takotsubo van het Albert Schweitzer ziekenhuis. Doe pijn op de borst tijdens een rouwperiode toch nooit zomaar af als verdriet. Of het om een hartinfarct gaat, kan alleen een arts vaststellen.
Wat je lichaam helpt tijdens een rouwperiode
Rouw zelf kun je niet wegnemen, maar lichamelijke klachten kun je wel verlichten. Houd zo veel mogelijk vaste tijden aan om op te staan en naar bed te gaan. Een regelmatig ritme geeft houvast wanneer de rest van je leven op zijn kop staat. Met gerichte aanpassingen in je slaapgewoonten geef je je lichaam meer ruimte om bij te komen.
Eet op vaste momenten, ook als je weinig trek hebt. Kleine porties zijn dan prima. Een dagelijkse wandeling in de buitenlucht helpt je om opgebouwde spanning kwijt te raken. Deel daarnaast wat je voelt met mensen om je heen. Ook dat ontlast je lichaam.
Signalen om een arts te bellen
Rouw brengt vaak lichamelijke klachten met zich mee, maar niet elke klacht is onschuldig. Heb je pijn of druk op de borst die uitstraalt naar je arm, kaak of rug? Bel dan direct 112. Neem contact op met je huisarts als klachten maandenlang aanhouden of erger worden. Dat geldt ook als je nauwelijks nog eet of slaapt.
Een arts kan nagaan of er een medische oorzaak achter je klachten zit. Dat geeft rust, ook als er geen oorzaak blijkt. Daarvoor is wel nodig dat je de signalen van je lichaam serieus neemt in plaats van ze weg te wuiven.
Je lichaam rouwt mee
Je lichaam draagt het verlies mee, soms nog lang nadat de eerste schok voorbij is. Herken je de klachten, dan kun je er ook iets aan doen. Denk aan een vast ritme, regelmatig eten en op tijd hulp vragen. Zo geef je jezelf ruimte om te herstellen. Neem daarbij gerust de tijd die je nodig hebt.
